Home » Terugblik 2021

Terugblik 2021

De BouwKennis Jaarbijeenkomst is hét jaarlijkse kennisevenement voor de bouw-, vastgoed- en installatiebranche. Ieder jaar komen ruim 500 professionals samen om de nieuwste trends in bouwmarketing te ontdekken. De basis van de Jaarbijeenkomst is altijd gelijk; het doel is om de bezoeker handvatten te geven om binnen de bouwsector succesvol te zijn met behulp van interessante kennis onderwerpen. Dit jaar (2021) was de jaarbijeenkomst volledig online en werd live uitgezonden vanuit de werkelijk gloednieuwe BouwKennis studio. De editie van 2021 stond in het teken van Bouwen op Data.

Guido van Beek: “woningmarkt op volle toeren”
Download hier de presentatie

Nadat dagvoorzitter Guido Thys iedereen welkom heeft geheten en heeft uitgelegd dat en hoe het een interactieve middag wordt (“het wordt geen achteroverleunen en geen eenrichtingsverkeer”) is het woord als eerste aan Guido van Beek, senior marktanalist van BouwKennis. Zijn presentatie ‘De bouwproductie tot en met 2023’ gaat in op de prangende vraag: hoe gaat de economie zich ontwikkelen en welke invloed heeft dit op de bouwproductie?

Ongebruikelijke reactie op ongebruikelijke recessie
Guido gaat onder andere in op de invloed van anderhalf jaar corona op de economie. De gebruikelijke samenhang tussen de conjunctuur en het bouwvolume gaat door corona in 2020 niet op. De bouwsector reageert op ongebruikelijke wijze in een al even ongebruikelijke recessie die vooral ingegeven is door het afknellen van de aanbodkant via lockdowns, volgens Guido. Wel laat de al in 2019 ingezette stikstof- en PFAS-crisis zijn sporen na in de bouw, omdat de afgifte van bouwvergunningen tijdelijke tot stilstand kwam op gevoelige locaties.

Seinen op groen voor woningbouw
Na een korte kink in de nieuwbouwkabel herstelt de productie zich weer in 2021, gedreven door de nog altijd zeer hoge woningvraag. ‘Momenteel staan alle seinen op groen voor de woningbouw”’ aldus Guido. “Halverwege 2021 staat het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen op het hoogste aantal in 10 jaar tijd. Te verwachten is dat we dit jaar afsluiten met zo’n 71.500 nieuw opgeleverde woningen, een overtreffing van de uitkomsten van de afgelopen jaren. Belangrijkste oorzaken zijn de grote vraag naar woningen en de forse marges die in de vastgoedbranche behaald kunnen worden. De woningmarkt draait, ondanks dat een groeiende groep mensen hiervan uitgesloten is, op hoge toeren”

Verbouwhausse lijkt voorbij
De renovatie- en onderhoudsmarkt, met name bij woningen, heeft door het vele thuiszijn als gevolg van de lockdown een boost gekregen. “Op de renovatiemark lijkt een dip op termijn echter onvermijdelijk”. Guido refereert onder andere aan een uitgevoerde analyse van grote klusplannen op basis van Google Trends. “Recentelijk zien we bij alle klussen een harde terugloop in de zoekcijfers. Op zich is dat niet perse alarmerend, omdat dit past bij het normale seizoenspatroon. De grote verbouwhausse lijkt wel langzaam ten einde te komen.”

Aantrekkende utiliteitsbouw
Binnen de utiliteitsbouw lijkt de industrie het meest last gehad te hebben van corona, maar ook daar is inmiddels de daling in de vergunningverlening gestopt. Het beeld van een breder gedragen herstel in de utiliteitsbouw houdt aan. “De komende jaren zal de utiliteitsbouw flink aantrekken, zowel in de markt- als budgetsector.” In laatstgenoemde sector zoomt Guido onder andere in op onderwijs en zorg. Daar zal niet alleen de nieuwbouwbehoefte groot zijn maar ook de vraag naar renovatie. In onderwijs komt dit met name door de behoefte aan kwaliteitsverbetering. In de zorg is de oude voorraad bestaande gebouwen een belangrijke drager.

Boudewijn Goedhart: “inspirator en dataleverancier op de Europese markt”

Daarna is het woord aan Boudewijn Goedhart, directeur bij BouwKennis. Hij neemt ons mee in de plannen van BouwKennis voor de komende jaren en dus de toekomst van BouwKennis.

Boudewijn: “We praten op onze eigen jaarbijeenkomst eigenlijk nooit zo over onze eigen plannen. Dat deden we in 2019 voor het eerst en daar kregen we hele positieve reacties op. Omdat we jullie nu door corona ook minder hebben gesproken, doen we dat vandaag nog een keer. Om een goed beeld te geven waar we als BouwKennis nou eigenlijk mee bezig zijn.”

Helpen bij het nemen van betere beslissingen
Boudewijn neemt de online aanwezigen mee naar 2019 toen BouwKennis de strategie vernieuwde en de redenen waarom er is gekozen om een BI-partner te worden. Hierbij staat hij onder andere stil bij het feit dat het steeds belangrijker wordt om te voorspellen, dat er steeds meer (big) data beschikbaar is en dat klanten steeds sneller beslissingen willen nemen op basis van data. BouwKennis wil dataleverancier zijn in de Europese markt voor de gebouwde omgeving maar ook een inspirator: “we willen helpen bij het geven van antwoorden op vragen die jullie hebben. Oftewel, we willen helpen bij het nemen van betere beslissingen.” Hij refereert hierbij onder andere aan een eerste stap hierin Multi-client op maat en de start van het BouwKennis Portal, de eerste stap richting BouwKennisData. Ook wordt er stilgestaan bij een aantal belangrijke vervolgstappen: het opstarten van BouwKennis Duitsland, de lancering van het Energielabel model, en de scorecards die in PowerBI worden gepresenteerd.

Productinnovatie en doorontwikkelen
Er zijn mooie stappen gemaakt en daardoor heeft BouwKennis ondanks COVID, toch een succesvolle periode achter de rug. 2021 staat onder andere in het teken van de lancering van de Doelgroepen radar, de lancering van BouwKennis België, de lancering van het Euro basis portfolio, de nieuwe BouwKennis website en vernieuwde BouwKennisData. Boudewijn geeft aan dat in 2022 productinnovatie op een iets lager niveau zal komen te liggen en in het teken zal staan van het verbeteren en doorontwikkelen van al deze producten. Boudewijn had ook nog een mooie scoop: het plan om eventueel in 2023 BouwKennis Frankrijk te lanceren.

Wat BouwKennis wil zijn
Wat wil BouwKennis nou zijn? We willen nog steeds dat netwerk zijn. Hopelijk zien we elkaar dan ook volgend jaar weer live op de BouwKennis Jaarbijeenkomst en we willen inzichten en verklaringen blijven geven in dat stukje dat wij als organisatie zien als ons domein en jullie daarbij helpen bij de vraag wat die cijfers nou uiteindelijk betekenen. Dat zullen we blijven doen op ons eigen platform en visualiseren via goed te leesbare Power BI-rapportages met als doel dat jij in staat bent tot het nemen van betere beslissingen. Met andere woorden we wilden de partij zijn waar jij je data voor Nederland en Europa inkoopt die je opneemt in je eigen datawarehouse en wij nemen dat stukje voor je uit handen. Zowel de eigen data maar ook het integreren van marktdata. Daar hebben we inmiddels negen specialisten full-time opzitten die je daar vanuit onze multi-client gedachte voor kunt inzetten.”

Daan van Beek: “de daadwerkelijke belofte van BI”
Download hier de presentatie

Daan van Beek is onder andere oprichter en managing director van de Passionned Group. Zijn presentatie stond op 16 september in het teken van datagedreven innovaties en hoe je als organisatie slimmer kunt werken en je klant beter van dienst kunt zijn met datagedreven marketing. en de eindbaas. Tijdens zijn presentatie gaat Daan onder andere in op wat business intelligence volgens hem uiteindelijke betekent. “De belangrijkste belofte van BI en AI is dat je veel beter je beslissingen kunt nemen.” BI is geen tool, BI is geen software, BI is een proces wat je gezamenlijk oppakt om procesverbeteringen en innovatie door te voeren. Je hebt data, die ga je analyseren, uiteindelijk doe je daar kennis door op en ga je betere beslissingen nemen.”

Het belang van de proceskant
Daan wijst de online aanwezigen er wel op dat veel BI-specialisten zich als het ware blindstaren op de data en vooral bezig zijn met het bouwen van een heel groot datawarehouse. “Vergeet niet eerst te kijken aan de proceskant, wat gebeurt daar. Denk dan na over welke inzichten je nodig hebt om die beslissing te verbeteren en ga pas dan nadenken over de data die je daarbij nodig hebt.”

Uit de praktijk: Albert Heijn, ProRail en de bouwplaats
Er volgen diverse interessante voorbeelden van hoe data daadwerkelijk zorgen voor betere beslissingen. Onder andere voorraadbeheer komt voorbij met als concreet voorbeeld de customer drive supply management van Albert Heijn en de rol die datawarehouses en algoritmes daar spelen. Ook zoomt Daan in op onder andere het algoritme-gedreven onderhoudsschema dat ProRail ontwikkelde. Dit verving het periodieke onderhoud waardoor ze veel geld besparen en het aantal storingen dat daardoor afnam. Er is ook aandacht voor de verspilling van materiaal en herstelwerkzaamheden op de bouwplaats: “Als je op een slimme manier BI inzet, kun je dat echt gaan beperken. Door bijvoorbeeld materialen en machines van sensoren te voorzien zodat ze altijd op het juiste moment op de juiste plaats zijn.”

Het gaat om de impact, niet over techniek
Samengevat heeft een intelligente datagedreven organisatie de volgende kenmerken: “drie processen zijn belangrijk. Het registreren van data en het bepalen van KPI’s, het verwerken van die data en het reageren op de beelden, in een datawarehouse of een rapport, die dit oplevert. Dat is een continue cyclus. Een belangrijke boodschap en rode draad die door het verhaal van Daan loopt, herhaalt hij op het einde van zijn verhaal nog een keer: “De grootste uitdaging is misschien wel om data te koppelen aan management. Big data, BI, AI, het gaat niet om de techniek, het gaat erover hoe impactvol jij kunt zijn om beslissingen beter te nemen en sneller te nemen.”

Rob Roef: “de kansen van de digital twin”
Vraag hier bij Rob zijn presentatie aan

De volgende “De e-floor is yours” vanuit dagvoorzitter Guido Thys is voor Rob Roef. Rob is sinds april 2019 is actief als Business Developer bij TNO en vanaf januari 2020 clustermanager Digitalisering. Hierbij geeft hij sturing aan de totstandkoming van mooie projecten rondom de sleuteltechnologieën binnen Bouw & Infra zoals Artificial Intelligence, Linked Data, Digital Twins, Platform Technologies en BIM ontwikkelingen zoals BIM Bots.

De cruciale digital twin
In zijn presentatie passeren deze onderwerpen de revue en is er onder andere veel aandacht voor de digital twin: “een koppeling tussen de fysieke en de digitale wereld. Het zorgt ervoor dat we de aanpassingen die we aan een gebouw in de digitale wereld doen, ook kunnen doorsluizen naar de werkelijke wereld.”

Rob refereert onder andere aan het vraagstuk rondom bruggen en viaducten in Nederland. Zo’n 53.000 in totaal, veelal ontstaan in 1960 tot en met 1980, zuchtend onder het toegenomen zwaar verkeer en de komende jaren aan de beurt voor groot onderhoud. Dit moet veilig, duurzaam, zonder hinder en zo kostenefficiënt mogelijk gebeuren. Digital of ook wel predictive twins zullen hier een cruciale rol in spelen. Dit komt omdat:

Een digital twin:

  • de actuele situatie beoordeelt
  • voorspellingen doet
  • leert van nieuwe informatie
  • beslissingen voorstelt of beslist. t

Mogelijkheden, fair data en samenwerking
Rob neemt de aanwezigen bij de hand langs de belangrijkste stappen in digitale transformatie en wat uiteindelijk nodig is om tot een digital twin te komen. We staan stil bij BIM (“al niet meer weg te denken uit de sector”), bouwwerk informatiemanagement en het feit dat we, dankzij sensoren, steeds meer actuele meetdata hebben (belangrijk in het kader van een brug: weerdata, verkeersdata en real-time data over de brug zelf).

Speciale aandacht is er voor het feit dat data op orde (“data ‘fair’ maken en voorduren kennis opbouwen en die kennis inzetten voor beslissingsondersteuning”) moet zijn en de uitdagingen die daar spelen. Rob refereert aan dat de data die je inzet ‘Fit for purpose’ moet zijn: niet alle data die er is gebruiken, maar die data die je nodig hebt voor het bereiken van je doelen. Een andere belangrijke uitdaging is dat er heel veel kennisdomeinen bij elkaar komen. “Je bent er niet door een programmeur in dienst te nemen”, aldus Rob. “Je hebt kennis nodig van mensen uit de praktijk en het daarbij horende domein (civiele techniek), maar ook over informatiemodelering.”

Next level: BIM Bots
Rob staat stil bij het belang en nut van BIM basis ILS en in het kader daarvan staat hij aan het eind van zijn verhaal ook nog stil bij de volgende stap, BIM Bots: een intelligent, online systeem dat autonoom handelingen uitvoert op basis van BIM-data. Dit kan zijn het uitvoeren van berekeningen, simulaties of analyses. “Een BIM Bot ondersteunt bij een specifieke taak om de gebruiker zo goed mogelijk te ondersteunen in het bouwproces. “ TNO denkt dat we met de ontwikkeling van een netwerk van autonome BIM Bots kunnen bijdragen aan de totstandkoming van Asset Lifecycle Information Management (ALIM) van gebouwen en daarmee het realiseren van grote maatschappelijke uitdagingen zoals het onderhoud aan bruggen maar ook de verduurzamingslag van de gebouwde voorraad.

Yves Plees: “valkuilen in een datagedreven wereld” 
Download hier de presentatie

Naast de vele pleidooien voor de inzet van data, zorgt Yves Plees, Managing director bij SUE, voor een ‘tegengeluid’. Zijn stelling: Niets is zo verleidelijk als de schijnzekerheid van data. Achter dataverzameling en -verwerking zitten echte mensen met blinde vlekken, vooroordelen en de neiging om correlaties te verwarren met causaliteit. De een heeft belang bij een specifieke interpretatie van data, de ander trekt data uit de context om zichzelf een aura van objectiviteit aan te meten. Yves neemt de online aanwezigen mee op pad om het bewustzijn van ‘de irrationele krachten die spelen onder de bedrieglijk heldere oppervlakte van data’ te vergroten.

Data zijn een taal die we moeten leren spreken
Yves: “Ik ben een groot fan van data, maar de psychologie van mensen creëert soms valkuilen en daar wil ik meer over vertellen. Het is niet echt hetzelfde als de waarheid, maar soms nemen we data wel voor waarheid.” De stelling die hierbij hoort is dat data niet echt een waarheid is maar een soort van taal, met name people data (de engineering kant kunnen we goed in kaart brengen, maar mensen zijn veel minder voorspelbaar). ‘Het is een taal die je moet leren spreken. Maar data zijn fantastisch, je kunt er ongelofelijk veel dingen mee.”

Systeem 1 beslissingen
In het kader van people data is er volgens Yves een ding dat we moeten weten: mensen zijn irrationeel. “We beslissen op basis van bijvoorbeeld automatisme en wat andere mensen beslissen.” Dit zijn ook wel de zogenoemde systeem 1 beslissingen van Kahneman. Slechts 4% van onze beslissingen nemen we daadwerkelijk rationeel.

Data vs. de werkelijkheid
Yves loopt in dit kader een zes wijsheden en valkuilen langs en bewijst deze met voorbeelden uit de praktijk. Onder andere: data is niet hetzelfde als de werkelijkheid. Hierbij laat hij onder andere zien dat op basis van een matrixmodel (parameters: gewicht, grootte en aerodynamica) de uitkomst kan zijn dat een baksteen minder snel van een gebouw valt dan een papieren koker en een kogel minder snel dan een parachutist.

Ook is er aandacht dat er een valkuil ligt in het kiezen van data: alleen die data selecteren waaruit voorkomt wat we graag willen zien en dat er data uit het verleden wordt gebruikt om iets te zeggen over de toekomst en dat deze data niet per definitie geschikt zijn voor predicatieve modellen.

Al met al wijst Yves de aanwezigen op de volgende conclusie. “Nogmaals, data is een taal. En als je die taal wil spreken moet je zowel de psychologische vraagstelling doen bij de data als bij de data zelf.” Data zijn dus fantastisch en bieden veel mogelijkheden, maar het verhaal van Yves maakt nogmaals eens helder hoe belangrijk duiding is.

Guido Thys: het gevaar van de status quo

Download hier de presentatie

Het slotakkoord is aan onze dagvoorzitter Guido Thys en dat doet hij op de voor hem zo karakteristieke manier (“Ik wil het in mijn verhaal eens gewoon eens een keer simpel maken. Het is de eerste keer vandaag dat we dit woord horen. Maar alle goede oplossingen zijn simpele oplossingen. Er is in de geschiedenis van de mensheid nog nooit een oplossing bedacht door het ingewikkeld te maken”). Punt gemaakt.

Vierkanten leveren als de vraag rond is
In zijn presentatie ‘Welkom in de 21ste eeuw!’ kijkt hij hoe het bouw de afgelopen 10 jaar is vergaan en geeft hij een visie op de toekomst van de bouw naar 2030. Guido staat onder andere stil bij de vraag of de huidige roerige tijden daadwerkelijk zoveel gaan veranderen of dat alles toch bij hetzelfde blijft? Hij zoomt onder andere in op de status quo die bij veel organisaties nog altijd heerst (door drukte of andere redenen) en wat de invloed hiervan is. “Als we het, zoals nu in de bouw, heel druk hebben dan blijft een status quo heel lang hangen”. Ook na de kredietcrisis bijvoorbeeld werd alles weer bij het oude. Covid lijkt wel heel veel dingen op te schudden: zoals thuiswerken dat nu het moet wel blijkt te kunnen. Die opschudding is er in de bouw eigenlijk feitelijk nog niet gekomen en daardoor is er ook niet zoveel veranderd. De vraag van eindgebruikers en de maatschappij (en de daarbij horende vraagstukken) echter wel. Guido wijst de sector erop ‘geen vierkanten te blijven leveren als de vraag rond is’. Hij stelt hierbij ook de kritisch vraag: wanneer worden klanten daar eigenlijk bij betrokken? Doorgaans nog veel te laat en te weinig, aldus Guido. “Mijn vrees is als je maar lang genoeg achterblijft bij de daadwerkelijk vraag, er op een gegeven moment toch iets klapt”. Wat hij de aanwezigen ook nog meegeeft: “het zit hem in heel de keten. Best bouwsector, blijf dus bij.”

De toekomt missen of echt veranderen
Guido prikkelt de aanwezigen vervolgens nog op de voor zijn kenmerkende manier met onderwerpen als ouderwetse bedrijfsstructuren (“niet alleen bij onze producten maar ook op hoe we onze organisatie hebben ingericht moeten we de vraag stellen: zijn ze nog wel bij de tijd”), het gevaar van blijven hangen in de status quo en de ruimte voor nieuwe partijen die inspringen op de ruimte die dit creëert (“Bedrijven die omvallen hebben zijn bedrijven die hun toekomst hebben gemist omdat ze het zo druk hadden”. “Als Uber zich op de bouw stort, dan zijn de rapen gaar”), de wet van de afnemende meeropbrengsten en de bereidheid om nieuwe mogelijkheden (zoals data) daadwerkelijk in te zetten voor ons bedrijfsvoering (niet alleen aan de oppervlakte maar wat een bedrijf doet en de manier waarop, misschien wel een heel ander bedrijf creëren).

Zo wordt iedereen nog even flink geprikkeld en wakker geschud en komt een mooie editie van de BouwKennis Jaarbijeenkomst tot zijn eind.